Có bao giờ bạn tự hỏi điều gì đã thực sự ngăn cản chúng ta sống một cuộc đời thong dong, bình yên giữa vô vàn biến động? Cuốn sách “Khả năng tự tại” của nữ tác giả người Nhật Bản Yamashita Hideko sẽ mở ra một góc nhìn hoàn toàn mới. Với bà chìa khóa của tự do không nằm ở việc sở hữu thật nhiều, mà lại giấu mình trong bản lĩnh biết buông xả. Để chạm tới tự tại thực sự, hành trình trở về bản thể ấy nhất định phải khởi đầu từ sự dũng cảm buông bỏ những xiềng xích vật chất và chấp niệm vô hình đang bủa giăng tâm trí.
Mục lục
Tự tại không phải là điểm đến mà đó là “Khả năng tự tại”
Trong đời sống hiện đại, tự tại thường bị nhầm lẫn với sự tự do bề nổi. Nghĩa là bạn thích làm gì tùy ý và thoát khỏi mọi trách nhiệm. Nhưng theo bà Yamashita Hideko, khả năng tự tại là một sức mạnh nội tại cấp cao, một hành trình trở về bản thể được hợp thành từ ba trạng thái tâm thức bao gồm:
Trạng thái tự lập
Trạng thái này phân định rõ ràng bản chất các mối quan hệ, sống tự chủ từ bên trong mà không phụ thuộc vào sự đánh giá hay công nhận từ người khác. Người tự lập nhận thức trọn vẹn giá trị cốt lõi của chính mình mà không cần tấm gương dư luận chiếu soi.
Trạng thái tự do
Ở trạng thái tự do, con người sẽ thiết lập “trục bản thân” kiên cố. Đồng thời trạng thái lúc này sẽ giữ sự mềm mại, linh hoạt để kết nối hài hòa với thế giới xung quanh mà không sợ bị đánh mất chính mình.
Trạng thái tự tại
Đây là trạng thái tâm hồn vượt lên trên mọi quan niệm nhị nguyên đối lập như đúng – sai, tốt – xấu, giàu – nghèo, được – mất. Ở tầng tâm thức này, ta thong dong đón nhận thực tại đúng như nó vốn là bằng tấm lòng rộng lượng và tràn đầy biết ơn.
Nối tiếp triết lý Dan-sha-ri (Đoạn – Xả – Ly) lừng danh, Yamashita Hideko khẳng định: Muốn đạt được tự tại thực sự thì nhất định phải bắt đầu từ chữ “Buông”. Vì thế, trạng thái tự tại không phải điều gì xa xôi huyền bí, nó bắt đầu ngay trong chính căn phòng bạn ở. Hay ngay trên chiếc bàn làm việc hằng ngày và trong từng suy nghĩ bạn chọn giữ lại hay buông đi mỗi phút giây.
Ba tầng cấp độ nhân sinh: Bạn đang ở đâu dưới bầu trời?
Để giúp người đọc quán chiếu được bản thân trên hành trình trở về bản thể, tác giả Yamashita Hideko chia con người thành 3 nhóm tương ứng với 3 tầng không gian và tâm thế sống:
- Người trên mặt đất là nhóm người bị chôn chân trong thế giới vật chất và cảm xúc hỗn độn. Nhóm người này không nhận thức được thứ gì không còn phù hợp. Đồng thời họ sẽ liên tục tích trữ đồ đạc dư thừa, bám chấp quá khứ và sống trong phiền muộn, lo âu dai dẳng.
- Người trên cây là nhóm người đã có sự thức tỉnh, nhận ra cần buông bỏ và thanh lọc tâm trí. Tuy nhiên, họ vẫn do dự và luôn tìm lý do quay lại vùng an toàn. Đứng ở lưng chừng, nhóm người này thấy khoảng trời rộng lớn nhưng chân vẫn tiếc nuối không nỡ rời mặt đất, khiến tâm trạng thường xuyên bất an.
- Người trên máy bay là hình mẫu lý tưởng sở hữu trọn vẹn khả năng tự tại. Từ độ cao vượt trội, họ có tầm nhìn toàn cảnh, nhìn thấu bản chất sự vật và các mối quan hệ. Họ tự do hạ cánh hay dừng chân trên cây tùy ý mà không bị bất kỳ khuôn mẫu nào giam cầm.
Để bước từ mặt đất lên cây và lựa chọn “chuyến bay tự do” của cuộc đời. Bạn không thể mang theo hành lý quá nặng nề. Do đó, muốn cất cánh, bạn bắt buộc phải học cách buông.
Xử lý mối quan hệ giữa “Bản Thể” và “Vật Dụng” để “rời khỏi mặt đất”
Mặt đất tượng trưng cho thế giới vật chất, là nơi cung cấp tiện nghi sinh tồn cơ bản. Tuy nhiên, việc vô tình coi vật chất làm “trục trung tâm” lại khiến con người chúng ta dần đánh mất trục nội tâm của chính mình, từ đó rơi vào vòng xoáy lệ thuộc.
Vật dụng là sự cụ thể hóa của thế giới nội tâm
Yamashita Hideko đã chỉ ra rằng những đồ vật xung quanh phản ánh chính xác thế giới tinh thần của chúng ta. Những món đồ cũ hỏng vẫn giữ lại vì bạn nghĩ rằng biết đâu sau này cần. Suy nghĩ này lại thể hiện sự lo sợ và thiếu tin tưởng vào tương lai.
Chẳng hạn, một món quà bạn cất sâu trong tủ hàng năm trời không dùng nhưng không nỡ vứt vì sợ “vô ơn”. Đây chính là biểu hiện của bạn trong cố việc bám chấp vào cảm giác muốn được ghi nhận trong quá khứ. Như vậy, khi biến mối quan hệ với vật dụng thành mối quan hệ với Quá Khứ và Tương Lai, chúng ta đã tự tước đi khả năng sống trọn vẹn trong Hiện Tại.
Tấm vé cất cánh mang tên Đoạn – Xả – Ly
Tác giả cuốn sách “Khả năng tự tại” cho rằng: Buông bỏ vật chất chính là bước thực hành căn cơ nhất trên hành trình trở về bản thể. Trong đó:
- Đoạn (Đoạn tuyệt) chính là thái độ kiên quyết không mua, không đem về nhà những thứ dư thừa chỉ vì giá rẻ hay những ngẫu hứng nhất thời.
- Xả (Xả bỏ) nghĩa là cương quyết cho đi hoặc vứt bỏ những vật dụng đã hư hỏng, bị lãng quên hoặc không còn phục vụ cho cuộc sống hiện tại.
- Còn Ly (Ly khai) là tách bản thân ra khỏi chấp niệm sở hữu và nhận ra giá trị con người bạn không bị định đoạt bởi số lượng đồ đạc bạn nắm giữ.
Qua đó cho thấy, dọn dẹp căn phòng thực chất là quá trình dọn dẹp tâm trí. Và mỗi vật dụng dư thừa được giải phóng thì khi đó một mắt xích ràng buộc được tháo gỡ.
Nâng cao sức đề kháng tâm hồn để xây dựng “Trục Bản Thân”
Thoát khỏi ràng buộc vật chất mới chỉ là điều kiện cần. Và để đứng vững trước giông bão cuộc đời, bạn cần điều kiện đủ là nâng cao sức đề kháng tâm hồn. Tương tự hệ miễn dịch thể chất, sức đề kháng tâm hồn giúp bạn không gục ngã trước chê bai hay biến cố. Người thiếu năng lực này thường mất tự tin, dễ lấy người khác làm trung tâm và tự giới hạn chính mình.
Giải pháp cốt lõi để củng cố sức đề kháng nội tâm là xây dựng Trục Bản Thân dựa trên sự hài hòa của ba yếu tố:
- Trí – Tư duy giúp thoát khỏi định kiến, lối mòn tư duy và kỳ vọng phiến diện. Bạn hãy chủ động tự công nhận giá trị bản thân thay vì phụ thuộc vào lời khen chê từ bên ngoài.
- Tình – Cảm xúc giúp tránh bị cuốn vào trục của người khác hoặc nảy sinh tâm lý phán xét. Bạn nên học cách quan sát thực tại thuần khiết và ghi nhận sự việc một cách đơn thuần thay vì phản ứng bằng sự tức giận.
- Ý – Sinh lực giúp giải phóng khao khát kiểm soát. Bạn hãy dung hòa giữa việc giữ vững giá trị cá nhân và sự thấu hiểu, hợp tác với mọi người xung quanh.
Khi 3 yếu tố Trí – Tình – Ý hợp nhất, bạn sẽ sở hữu một “lõi nội tâm” kiên cố. Lúc này lời khen không làm bạn tự mãn, lời chê không làm bạn sụp đổ. Bạn sẽ thong dong vượt qua mọi gièm pha vì luôn biết rõ mình là ai trên hành trình trở về bản thể.
Hãy bứt phá giới hạn để vươn tới cuộc sống thăng hoa
Cuộc đời không phải là một cuộc đua thu thập hay tích lũy. Cuộc đời mỗi chúng ta là một hành trình gọt giũa và gột rửa. Việc bạn dám “Buông” những thứ không còn phù hợp chính là cách duy nhất để tạo ra khoảng trống tinh khôi cho những điều tốt đẹp bước vào.
Khi dám buông bỏ, bạn giải phóng năng lượng bị tắc nghẽn, giúp trí tuệ trở nên minh mẫn. Từ đó, bạn làm chủ được cảm xúc, sống an nhiên giữa thế giới đầy biến động. Đồng thời dựa trên sự tôn trọng và thấu hiểu lẫn nhau để thiết lập được những mối quan hệ lành mạnh.
Lật giở những trang sách “Khả năng tự tại” của Yamashita Hideko, chúng ta mới giật mình nhận ra bấy lâu nay bản thân đã tự chất lên vai quá nhiều gánh nặng không cần thiết. Muốn bay cao để tận hưởng cảm giác tự tại thực sự, việc đầu tiên chúng ta phải làm là trút bớt hành lý dưới mặt đất.
Vì thế, ngay hôm nay hãy bắt đầu bằng việc dọn dẹp lại góc làm việc, buông bỏ một chấp niệm cũ kỹ và mỉm cười đón nhận hiện tại trọn vẹn. Và Salabiz luôn tin rằng sự tối giản, tự tại trong tâm hồn chính là nền tảng vững chắc nhất để mỗi cá nhân chúng ta vươn tới thành công bền vững và kiến tạo một cuộc sống trọn vẹn ý nghĩa.
