Đã bao giờ bạn tự hỏi bản thân mình liệu có đang sống hạnh phúc thực sự, hay chỉ mải miết chạy theo những mục tiêu của tương lai và hoãn lại những niềm vui đang có ở hiện tại? Nếu bạn đang còn loay hoay trong những câu hỏi này, hãy cùng khám phá cuốn sách “Hạnh phúc hơn” (Happier) của Giáo sư Tal Ben-Shahar. Cuốn sách sẽ góp phần giải mã mô hình 4 mẫu người, để từ đó xóa bỏ tư duy “cuộc đua chuột” và đem đến các phương pháp rèn luyện giúp chúng ta trở nên hạnh phúc hơn mỗi ngày!
Mục lục
Câu chuyện về chiếc cúp vô địch và nghịch lý của niềm vui
Năm 16 tuổi, Tal Ben-Shahar là vận động viên bóng bàn chuyên nghiệp tại Israel. Ông kiên trì tập luyện 6 tiếng mỗi ngày suốt nhiều năm chỉ với mục tiêu: Giành chức vô địch quốc gia. Cuộc sống khi đó đầy sự hy sinh. Ông từ chối mọi tiệc tùng, tuân thủ chế độ ăn khắc nghiệt. Đồng thời ông cũng gác lại sở thích cá nhân với niềm tin mãnh liệt: “Chỉ cần giành chiếc cúp vô địch, mình sẽ sống hạnh phúc mãi mãi.”
Và sau những trận đấu nghẹt thở, ông xuất sắc bước lên bục cao nhất, niềm vui vỡ òa khi nâng chiếc cúp như mơ ước. Nhưng kỳ lạ thay, cảm giác tột cùng đó chỉ kéo dài đúng vài giờ. Đêm đó, khi nằm một mình trong phòng bên chiếc cúp, xâm chiếm tâm trí ông chính là cảm giác trống rỗng mênh mông. Ông nhận ra chiếc cúp không thể tự duy trì niềm vui vào ngày mai. Nó cũng chẳng thể xua tan đi những trăn trở tương lai.
Chính khoảnh khắc ấy ông đã nhận ra rằng: Đạt được mục tiêu không hề đảm bảo một trạng thái sống hạnh phúc thực sự. Nhận thức này đã thúc đẩy ông dấn thân vào ngành tâm lý học, tìm kiếm phương pháp giúp con người trở nên hạnh phúc hơn mỗi ngày.
Mô hình 4 mẫu người và bạn đang thuộc mẫu người nào?
Một trong những phần thú vị nhất của cuốn sách Happier chính là mô hình 4 kiểu người mà Tal Ben-Shahar sử dụng để giải thích cách con người theo đuổi hạnh phúc hiện tại. Để đưa ra được 4 kiểu sống tiêu biểu này, Tal đã dựa trên 2 yếu tố: Niềm vui trong hiện tại và ý nghĩa trong tương lai.
1. Người “chạy đua” (mẫu người “ cuộc đua chuột”)
Đây có lẽ là kiểu người mà chúng ta thường gặp rất nhiều trong cuộc sống hiện đại. Những người này, họ sẵn sàng chịu đựng hiện tại để đổi lấy một tương lai tốt đẹp hơn. Vì thế họ nỗ lực học thật giỏi để có một công việc tốt. Họ làm việc thật nhiều để được thăng chức. Và kiếm thật nhiều tiền để sau này mới bắt đầu tận hưởng.
Vấn đề là sau khi đạt được một mục tiêu, họ thường lập tức đặt ra mục tiêu mới. Chẳng hạn, sau khi thăng chức xong, họ lại muốn chức cao hơn. Hay khi đã mua được nhà lại muốn căn nhà lớn hơn,… Cứ thế đối với họ, cuộc sống trở thành một cuộc đua và điểm đến luôn là mục tiêu ở phía trước.
2. Người hưởng thụ
Theo Tal Ben-Shahar mẫu người hưởng thụ sẽ làm điều ngược lại với kiểu người “cuộc đua chuột”. Nghĩa là họ sẽ muốn vui ngay bây giờ: ăn ngon, mặc đẹp, đi mua sắm, đi chơi,… Họ sẽ trì hoãn những việc khó khăn để tìm kiếm cảm giác dễ chịu trước mắt.
Không có gì sai nếu như bạn muốn tận hưởng cuộc sống để sống hạnh phúc thực sự. Thế nhưng nếu chỉ tìm kiếm niềm vui tức thời mà không quan tâm đến những điều có ý nghĩa lâu dài, cảm giác thỏa mãn đó rồi cũng rất dễ trôi qua. Bởi sau mỗi cuộc vui có thể là sự trống rỗng. Sau một lần mua sắm có thể là cảm giác hối tiếc. Và sau nhiều ngày trì hoãn có lẽ sẽ là áp lực vì những việc mà bạn chưa hoàn thành.
3. Người bất lực
Đây là trạng thái đáng buồn nhất – Một kiểu người được tác giả nhắc đến trong cuốn sách “Hạnh phúc hơn”. Với mẫu người này, họ không còn cảm thấy vui trong hiện tại và cũng không tin tương lai sẽ tốt hơn.
Đây có lẽ là những người từng thất bại. Họ đã từng cố gắng nhưng không đạt được điều mong muốn. Hoặc vốn dĩ từng hy vọng rồi thất vọng quá nhiều lần. Và từ đó dần dần, họ không còn muốn cố gắng nữa. Không phải vì họ không có khả năng thay đổi, mà bởi họ đã mất đi niềm tin rằng sự thay đổi là có thể.
3. Người sống hạnh phúc
Đây mới là kiểu người mà Tal Ben-Shahar hướng chúng ta quan tâm. Đó là mẫu người với một cuộc sống hiện tại có niềm vui và tương lai có ý nghĩa. Nghĩa là khi bạn làm một công việc, bạn cảm thấy nó có giá trị. Bạn có thể tận hưởng quá trình thay vì chỉ chờ phần thưởng cuối cùng. Bạn cũng có những mục tiêu để tiến về phía trước nhưng không vì thế mà bỏ quên cuộc sống hôm nay.
Và mình nghĩ rằng đây là điểm rất đáng suy ngẫm. Bởi sống hạnh phúc không nhất thiết phải nằm ở việc lựa chọn giữa hiện tại và tương lai. Mà quan trọng hơn là tìm cách nào đó để hai thứ ấy cùng tồn tại.
Bật mí phương pháp để sống hạnh phúc thực sự
Trong Happier, Tal Ben-Shahar khẳng định rằng: Hạnh phúc không phải là một trạng thái tĩnh hay là vạch đích để đến. Mà nó chính là một kỹ năng có thể rèn luyện. Do đó, mục tiêu của chúng ta không phải là trở nên hoàn hảo. Mà chính là giúp bản thân trở nên hạnh phúc hơn so với chính mình của ngày hôm qua.
Vì thế, để bắt đầu một hành trình sống hạnh phúc thực sự, Tal đã đề xuất các phương pháp cốt lõi sau:
Thiết lập các mục tiêu “tự do lựa chọn” cho bản thân
Không phải mục tiêu nào cũng mang lại hạnh phúc như nhau. Vì hiện thực rằng, những mục tiêu xuất phát từ áp lực xã hội, sự kỳ vọng của người khác hay mong muốn khoe khoang thực chất chỉ kéo bạn vào một “Cuộc đua chuột” mà thôi.
Và lẽ dĩ nhiên, một mục tiêu giúp bạn sống hạnh phúc phải là mục tiêu do chính bạn lựa chọn. Nó phải dựa trên những giá trị cốt lõi và sở thích cá nhân. Một khi bạn đuổi theo những điều thực sự có ý nghĩa với bản thân. Hành trình thực hiện mục tiêu đó đã là một phần thưởng dành cho bạn chứ không chỉ nằm ở kết quả cuối cùng.
Xây dựng các “Nghi thức Hạnh phúc”
Đối với không ít người, họ thường đợi khi nào có thời gian rảnh mới đi tập thể dục, đọc sách hay trò chuyện với người thân. Nhưng thực tế, những khoảng thời gian rảnh đó thường sẽ bị nuốt chửng bởi mạng xã hội và những công việc lặt vặt.
Do đó, tác giả khuyên chúng ta nên biến các hoạt động mang lại năng lượng tích cực thành những nghi thức cố định trong tuần, điều này không khác gì việc bạn đánh răng vào mỗi buổi sáng:
– Chọn 3 đến 4 việc mang lại niềm vui ngắn hạn lẫn ý nghĩa lâu dài. Chẳng hạn như chạy bộ, đọc sách, viết nhật ký hay trò chuyện sâu cùng bạn bè,…
– Lên lịch cố định và coi đây là cuộc hẹn quan trọng không thể hủy. Nên ấn định khung giờ cụ thể để biến chúng thành thói quen tự động, không tốn năng lượng đắn đo.
– Tắt thông báo điện thoại, gác mọi công việc để hoàn toàn hiện diện và tận hưởng trọn vẹn.
Hãy thực hành lòng biết ơn mỗi ngày để sống hạnh phúc thực sự
Mỗi tối trước khi đi ngủ, hãy viết ra một vài điều khiến bạn cảm thấy biết ơn trong ngày. Đây chính là một trong những bài tập đơn giản nhưng mang lại hiệu quả vượt trội được chứng minh bởi khoa học tâm lý.
Điều quan trọng không phải là bạn viết cho xong chuyện. Mà là khi viết xuống, bạn hãy tái hiện lại cảm xúc chân thật của khoảnh khắc đó. Việc thực hành này sẽ giúp huấn luyện bộ não của bạn chuyển hướng chú ý từ những thiếu sót, áp lực sang những điều tươi đẹp.
Như vậy có thể thấy rằng, hạnh phúc không nằm ở một đỉnh núi xa xôi mà bạn phải đánh đổi cả cuộc đời để leo lên. Hạnh phúc vốn nằm ngay trong từng bước chân, từng nhịp thở và từng sự lựa chọn nhỏ bé mỗi ngày.
Một khi bạn học được cách trân trọng hiện tại, đặt ra những mục tiêu có ý nghĩa và dành thời gian cho những mối quan hệ chân thành. Chắc chắn, bạn sẽ không còn phải khắc mòn bản thân để chờ đợi một tương lai xa vời. Bạn hoàn toàn có thể bắt đầu hành trình sống hạnh phúc thực sự ngay từ giây phút này. Chỉ đơn giản bằng việc cho phép bản thân được trở nên hạnh phúc hơn từng chút một.
Salabiz cảm ơn bạn đã đọc và cảm nghiệm bài chia sẻ này. Chúc bạn tìm thấy những khoảng lặng bình yên và kiến tạo nên một cuộc sống đong đầy ý nghĩa!
